کهکشان‌های-بزرگ-کیهان-اولیه

کشف کهکشان‌های غول‌پیکر در اوایل کیهان

یه گروه بین‌المللی، با رهبری دانشگاه ژنو (UNIGE)، سه تا کهکشان خیلی بزرگ رو پیدا کردن که تقریباً هم‌اندازه کهکشان راه‌شیری جرم دارن و تو یک میلیارد سال اول بعد از انفجار بزرگ (بیگ بنگ) شکل گرفتن. این کشف باورنکردنی، به لطف برنامه‌ی FRESCO تلسکوپ فضایی جیمز وب، ممکن شده. این تلسکوپ از طیف‌سنج NIRCam/grism استفاده می‌کنه تا فاصله‌ها و جرم ستاره‌ای کهکشان‌ها رو اندازه بگیره. نتیجه‌ها نشون میده که ستاره‌سازی تو اوایل کیهان خیلی مفیدتر از چیزی بوده که قبلاً فکر می‌کردیم، و این مسأله مدل‌های موجود در مورد شکل‌گیری کهکشان‌ها رو به چالش می‌کشه. این تحقیق تو مجله‌ی Nature منتشر شده.

مدل‌های تئوری و چالش‌های جدید

تو مدل تئوریی که دانشمندا ازش حمایت می‌کنن، کهکشان‌ها به‌تدریج تو هاله‌های بزرگ ماده تاریک درست میشن. هاله‌های ماده تاریک، گاز (اتم‌ها و مولکول‌ها) رو به ساختارهای گرانشی جذب می‌کنن. معمولاً فقط حدود ۲۰ درصد از این گاز به ستاره تو کهکشان‌ها تبدیل میشه. اما یافته‌های جدید تیم بین‌المللی به رهبری UNIGE و تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) این دیدگاه رو به چالش می‌کشه. اونا نشون می‌دن که کهکشان‌های بزرگ تو اوایل کیهان، ممکنه تو ستاره‌سازی خیلی کاراتر از کهکشان‌های بعدی بودن و با سرعت بیشتری رشد کردن.

عکس یه کهکشان دور، با دست‌های چرخنده و ستاره‌های درخشان، در حال کشف کهکشان‌ها با تلسکوپ فضایی جیمز وب.
کهکشان‌های دوردست تو اوایل کیهان که با تلسکوپ فضایی جیمز وب دارن بررسی می‌شن.

کشف “هیولاهای قرمز”

توانایی‌های بی‌نظیر JWST، این امکان رو به ستاره‌شناسا داده که به‌طور منظم کهکشان‌ها رو تو کیهان خیلی دور و اولیه مطالعه کنن و اطلاعاتی در مورد کهکشان‌های بزرگ و پر از غبار به‌دست بیارن. دانشمندا با تحلیل کهکشان‌ها تو نظرسنجی FRESCO، متوجه شدن که بیشتر منابعشون با مدل‌های موجود همخوانی داره. با این حال، اونا سه تا کهکشان خیلی بزرگ رو هم پیدا کردن که جرم ستاره‌ای‌شون با کهکشان راه‌شیری امروز قابل مقایسه است. این کهکشان‌ها تقریباً دو برابر کارآمدتر از کهکشان‌های کم‌جرم‌تر و کهکشان‌های در حال شکل‌گیری تو زمان‌های بعدی هستن. این کهکشان‌ها، به‌خاطر داشتن غبار زیاد که ظاهر قرمز متمایزی بهشون میده، به اسم “هیولاهای قرمز” شناخته میشن.

دکتر … میگه: “یافته‌های ما در حال تغییر دادن درک ما از شکل‌گیری کهکشان‌ها تو اوایل کیهان هست.”

تحقیقات جدید در مورد کهکشان‌های عظیم

منگ‌یوآن شیاو، نویسنده اصلی این تحقیق و محقق پسا دکتری تو دپارتمان نجوم دانشگاه UNIGE، میگه: “مشخصات غول‌پیکر این ‘هیولاهای قرمز’ قبل از تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) به‌سختی قابل تعیین بود، چون به‌خاطر جذب نور توسط غبار، از نظر نوری دیده نمیشدن.” دکتر دیوید الباز، مدیر تحقیقات در CEA پاریس-ساکلای، این نکته رو تایید می‌کنه.

تصویری از هاله‌های ماده تاریک که گاز و غبار رو به کهکشان‌ها جذب می‌کنن، تو یه فضای کیهانی تاریک.
هاله‌های ماده تاریک که به شکل‌گیری کهکشان‌ها کمک می‌کنن و گازها رو جذب می‌کنن.

یه نقطه‌ی عطف تو مشاهدات کهکشان‌ها

این تیم بین‌المللی، یه برنامه‌ی جدید با JWST درست کرده تا به‌طور منظم یه نمونه‌ی کامل از کهکشان‌های خط نشری (emission) رو تو یک میلیارد سال اول تاریخ کیهان تحلیل کنه. این روش به تیم کمک کرد تخمین‌های دقیقی از فاصله‌ها و اندازه‌گیری‌های قابل اطمینان از جرم ستاره‌ای برای کل نمونه کهکشان‌ها به‌دست بیاره.

پاسکال اوش، استاد همکار تو دپارتمان نجوم دانشگاه UNIGE و محقق اصلی این برنامه مشاهداتی، توضیح میده: “یافته‌های ما قدرت باورنکردنی طیف‌سنجی NIRCam/grism رو نشون میده. این ابزار تو تلسکوپ فضایی، این امکان رو به ما میده که رشد کهکشان‌ها رو تو طول زمان تشخیص بدیم و مطالعه کنیم و یه تصویر واضح‌تر از این‌که چطوری جرم ستاره‌ای تو طول تاریخ کیهانی جمع شده، به‌دست بیاریم.”

یه تصویر هنری از کهکشان‌های خیلی بزرگ که بهشون میگن 'هیولاهای قرمز' با رنگ قرمز و گاز و غباری که داره شکل میگیره.
کهکشان‌های ‘هیولاهای قرمز’، نمونه‌های عظیم در حال ستاره‌سازی که تازه شناسایی شدن.

کهکشان‌های “خیلی زیاد و خیلی بزرگ” تو جهان اولیه

با این‌که این یافته‌ها با مدل استاندارد کیهان‌شناسی تضادی نداره، اما سؤال‌های جدیدی رو برای تئوری‌های شکل‌گیری کهکشان‌ها مطرح می‌کنه، مخصوصاً موضوع “خیلی زیاد و خیلی بزرگ” کهکشان‌ها تو جهان اولیه. مدل‌های فعلی، شاید نیاز داشته باشن فرآیندهای خاصی رو در نظر بگیرن که به بعضی از کهکشان‌های اولیه اجازه داده این‌قدر کارآمد ستاره بسازن و در نتیجه با سرعت خیلی زیاد و تو اوایل جهان شکل بگیرن.

مشاهدات بعدی با JWST و آرایه‌ی میلی‌متری بزرگ آتاکاما (ALMA) اطلاعات بیشتری در مورد این “هیولاهای قرمز” فوق‌العاده عظیم ارائه خواهد داد و نمونه‌های بزرگ‌تری از این منابع رو نشون خواهد داد. دکتر منگ‌یوآن شیاو نتیجه می‌گیره: “این نتایج نشون میده که کهکشان‌ها تو جهان اولیه می‌تونن با کارایی غیرمنتظره‌ای ستاره بسازن. با مطالعه‌ی عمیق‌تر این کهکشان‌ها، اونا اطلاعات تازه‌ای در مورد شرایطی که دوران‌های اولیه‌ی جهان رو شکل دادن، ارائه میدن. ‘هیولاهای قرمز’ فقط شروع یه عصر جدید تو کشف ما از جهان اولیه هستن.”

مقاله های شبیه به این مقاله

بیشتر بخوانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *